Voor het eerst in 32 jaar zijn de masten van de Stedemaeght volledig van boord gehaald voor onderhoud en keuring. Dat is niet alleen een indrukwekkend gezicht, het is vooral een serieuze mijlpaal: weken voorbereiding, vakmanschap en precisie komen samen in één grote operatie. Terwijl de masten tijdelijk aan wal lagen, werkte het nautische team aan inspecties, herstel en verbeteringen. Het doel is simpel en belangrijk: dit varend erfgoed veilig, betrouwbaar en in topconditie houden — zodat jij straks weer met je groep kunt genieten van een dag op het water.

In het kort: De Stedemaeght onderging een uitzonderlijke onderhoudsoperatie: alle masten zijn verwijderd voor inspectie, herstel en verbeteringen. Zo’n klus gebeurt zelden en vraagt strakke planning en vakwerk. Het resultaat is een schip dat aantoonbaar wordt onderhouden en weer klaarstaat voor nieuwe tochten. Hieronder lees je waarom masten eraf moeten, hoe zo’n operatie stap voor stap verloopt en wat er wordt gecontroleerd bij mast en tuigage.

Wat gebeurde er precies met de masten van de Stedemaeght?

De masten bepalen het iconische silhouet van de Stedemaeght, maar ze zijn ook cruciaal voor veiligheid en zeilprestaties. Bij deze operatie zijn de masten volledig verwijderd en aan wal gelegd, zodat inspecties en onderhoud grondig konden plaatsvinden. Denk aan controles, herstelwerk waar nodig, en verbeteringen die je liever nu zorgvuldig uitvoert dan later onverwacht tegenkomt.

Waarom haal je masten van een groot zeilschip eraf?

Normaal gesproken gaan de masten er niet af. Mast en tuigage worden namelijk ook met de masten op hun plek heel goed gecontroleerd — bijvoorbeeld met hoogwerkers en vanaf dek. Dat is de standaard: periodiek inspecteren, slijtage volgen en gericht onderhoud doen.

Maar deze keer was er een extra grote inspectie. Voor het eerst in 32 jaar zijn de masten dan ook volledig verwijderd, zodat we voor de zekerheid óók de delen konden bekijken die je normaal gesproken net wat lastiger bereikt. Maar gelukkig, die onderdelen waren nog precies zoals ze 32 jaar geleden zijn geplaatst.

Een mooi detail uit de scheepsbouwtraditie: bij het plaatsen van een mast wordt er vaak een muntje onder de mastvoet gelegd als geluksbrenger — een ritueel dat teruggaat tot oude scheepvaartgebruiken en bedoeld is om schip en bemanning een behouden vaart toe te wensen. Bij deze operatie kwam dat oorspronkelijke muntje dus weer tevoorschijn. Een mooie traditie dat altijd nog wordt toegepast in de scheepsbouw.

Hoe verloopt het verwijderen van masten stap voor stap?

Zo’n operatie is geen “kraan erop en klaar”. Dit is werk waarbij alles vooraf wordt vastgelegd, zodat het later ook weer exact goed terugkomt.

1. Voorbereiden en documenteren
   Alles wordt gelabeld en vastgelegd: wat zit waar, welke onderdelen gaan los, en hoe komt het straks weer terug.
2. Tuigage gecontroleerd ontlasten
   De spanning gaat gecontroleerd van kabels en lijnen. Onderdelen worden veilig losgenomen en geborgd.
3. Hijsen met kraan (precisiewerk)
   De ra's en mast wordt stap voor stap gelicht. Rust, communicatie en controle zijn hier belangrijker dan snelheid.
4. Opslag aan wal en inspectie
   De masten worden veilig ondersteund. Daarna volgt inspectie en het herstel/onderhoud.
5. Terugplaatsen en opnieuw afstellen
   Na terugplaatsing wordt de tuigage opnieuw aangebracht en nauwkeurig afgesteld. Dat “tunen” helpt krachten goed te verdelen en draagt bij aan veilig en prettig zeilen.

Wat wordt er gecontroleerd bij mast- en tuigage-inspectie?

In begrijpelijke taal: je controleert alles wat draagt, trekt, schuurt of slijt — en vooral de plekken waar krachten samenkomen.

• Mastdelen en verbindingen: slijtage, schade, bevestigingspunten
• Dekbeslag en aansluitpunten: borgingen, corrosie, speling
• Staand want (vaste kabels): conditie van kabels en verbindingen
• Lopend want (bedieningslijnen): lijnen, blokken en schijven die veel bewegen
• Bescherming en conservering: herstel en preventieve maatregelen

Mini-woordenlijst

• Tuigage: alle kabels, lijnen en onderdelen rond masten en zeilen
• Staand want: vaste kabels die de mast ondersteunen
• Lopend want: lijnen die je bedient tijdens het zeilen (bijv. om zeilen te hijsen of te trimmen)

Wat laat deze operatie zien over varend erfgoed?

Varend erfgoed blijft niet vanzelf varen. Achter elke tocht zit onderhoud dat je als gast meestal niet ziet: plannen, controleren, meten, herstellen, opnieuw afstellen. En soms betekent dat weken doorwerken in winterse omstandigheden om het schip straks weer veilig het water op te krijgen.

Uit de praktijk: bij dit soort winterwerk zie je hoe belangrijk routine en teamwork zijn. Bemanning en walteam werken stap voor stap volgens vaste controles: labelen, ontlasten, hijsmomenten afstemmen en alles nauwkeurig terugbouwen. Het is precies die zorg die ervoor zorgt dat de Stedemaeght straks weer met vertrouwen onder zeil kan — ook met gasten aan boord.

Wat betekent dit onderhoud voor jouw vaartocht?

Dit is precies het soort onderhoud dat je wilt als je een dag op het water plant. Je boekt geen “decor”, maar ook een schip dat technisch moet kloppen. Goed onderhoud en keuringen zorgen voor vertrouwen — en dat maakt de beleving aan boord uiteindelijk relaxter.

Wil je ook varen op de Stedemaeght?

Of je nu met een besloten groep komt (collega’s, familie of vrienden) of liever meevaart tijdens een geplande tocht: op de Stedemaeght beleef je het water op z’n mooist.

• Met je eigen groep: organiseer een bedrijfsuitje of vier jullie dag op het water, bijvoorbeeld door te trouwen aan boord.
• Meevaren met een kleiner gezelschap: wil je met je partner, familie of vrienden aansluiten bij een tocht? Bekijk de mogelijkheden voor meevaren.

Of deel je datumwens, groepsgrootte en het doel van je dag, dan denken we graag mee over route, indeling en beleving. Je kunt je aanvraag hier achterlaten.