Het vrouwtje van Stavoren

Het Vrouwtje van Stavoren

Als je de haven van Stavoren binnenvaart word je meteen verwelkomd door een beeld van een klein vrouwtje met puntmuts: Het Vrouwtje van Stavoren. Turend over het water staat ze naast de oude sluisbrug in de oude haven van Stavoren. Vol verlangen kijkt ze uit naar terugkerende schepen met waardevolle spullen. Het vrouwtje van Stavoren verbeeld de sage over een rijke koopmansweduwe, die ooit in Stavoren woonde en nooit tevreden was, ondanks haar enorme rijkdom. Stavoren was vroeger een rijke handelsplaats, het kreeg als eerste stadsrechten en was lid van de Hanzesteden, een samenwerking tussen kooplieden uit verschillende steden. Graanimport was een van de belangrijke inkomsten. Overstromingen, oorlogen en een haven die verzandde zorgden er voor dat Stavoren in armoede verviel en aan het einde van de middeleeuwen geen belangrijke handelsrol meer speelde. De middeleeuwse sage Het Vrouwtje van Stavoren staat symbool voor deze raadselachtige ondergang.

Sage van het Vrouwtje van Stavoren

Een rijke koopmansweduwe in Stavoren woonde in een huis met gouden vloeren en bezat meer schepen dan alle kooplieden bij elkaar. Ondanks haar rijkdom was ze niet tevreden en droeg een schipper op, haar het kostbaarste bezit in de wereld te vinden en mee terug te nemen. De schipper keerde uiteindelijk terug met een kostbare lading graan, maar toen de koopmansvrouw dit zag ontstak ze in woede en gaf de schipper de opdracht het graan aan bakboordzijde in zee te gooien. Een voorbijganger adviseerde het Vrouwtje dit niet te doen. Deed ze het toch dan zou ze in armoede vervallen. Het Vrouwtje trok zich niets aan van deze waarschuwing en om haar daad kracht bij te zetten gooide ze haar gouden ring achter het graan aan met de woorden: ‘Zoals ik deze ring nooit meer zal terugvinden, zal ik ook nooit in armoede vallen’. Over de afloop zijn verschillende versies. Een ervan is dat ze zoals gewaarschuwd door de voorbijganger haar ring in de maag van een vis die ze wilde eten terug vond. Vanaf dat moment verviel Stavoren, samen met haar, in armoede.

Over het beeld Vrouwtje van Stavoren

Het standbeeld van het vrouwtje van Stavoren staat sinds 1969 naast de oude sluisbrug. Het vrouwtje kijkt afwachtend uit over zee, op zoek naar haar schepen, niet wetend dat deze zijn vergaan. Het verhaal is door de jaren heen door meerdere schrijvers bewerkt, waaronder de gebroeders Grimm. Het moraal van het verhaal kan worden samengevat in het spreekwoord: ‘Hoogmoed komt voor de val’.