NAUPAR vaart op het IJsselmeer, het Markermeer, de Waddenzee, de Friese meren, de Kop van Overijssel en de Veluwerandmeren. Welk gebied bij uw groep past, hangt af van vier dingen: hoeveel tijd u heeft, of u open of beschut water wilt, of u op natuur en avontuur uit bent, en of historische steden en dorpen een rol spelen.
De zes gebieden verschillen vooral in schaal, sfeer en de tijd die ze vragen. Met zestien op- en afstaphavens ligt er bijna altijd een vertrekhaven bij u in de buurt, zodat de reistijd naar het water zelden de doorslag hoeft te geven.
De gids beantwoordt eerst vier keuzevragen die over de gebieden heen vergelijken en gaat daarna per gebied de diepte in:
Voor een dagtocht zijn het Markermeer en het IJsselmeer het meest praktisch; een meerdaagse tocht met natuur en getij brengt vooral de Waddenzee in beeld.
Een dag op het water vraagt om een gebied dat dicht bij een goed bereikbare haven ligt en onderweg genoeg te zien geeft. Het Markermeer heeft diverse vertrekhavens aan west- en oostoever en is voor een groot deel van Nederland goed bereikbaar, het IJsselmeer een reeks havenstadjes op korte afstand. Op dagtochten gaan groepen tot 160 personen per schip mee; voor grotere groepen worden meerdere schepen ingezet.
Heeft u meer dagen, dan telt afwisseling: meerdere havens, ruimer water en de ruimte om ergens te blijven liggen omdat het er bevalt. Het IJsselmeer en de Waddenzee bieden dat, en ook de Kop van Overijssel en de Veluwerandmeren lenen zich goed voor een meerdaagse zwerftocht met onbewoonde eilandjes en ankerplekken. Meerdaagse groepen tellen doorgaans 12 tot 44 personen per schip; grotere groepen verdelen zich over meerdere schepen.
Open water vindt u op het IJsselmeer en de Waddenzee; beschut en overzichtelijk vaart u op de Friese meren, de Kop van Overijssel en de Veluwerandmeren. Het Markermeer is kleiner en ondieper dan het IJsselmeer en heeft daarmee een rustiger karakter.
Open water betekent ruimte, langere slagen en meer wind en golfslag. Dat is prettig voor wie wil zeilen en de horizon zoekt en het is doorgaans wat pittiger. Het IJsselmeer is het ruimst en het diepst van alle gebieden; de Waddenzee is open en daarbij bewegelijker door het getij.
Beschut water betekent korte afstanden, bruggen en sluizen en weinig golfslag. Het blijft overzichtelijk, wat fijn is voor wie nog niet eerder zeilde of rust zoekt. De Friese meren, de Kop van Overijssel en de Veluwerandmeren vallen in die categorie. Door smallere vaarwateren en sluizen varen groepen in deze gebieden doorgaans met kleinere schepen dan op het IJsselmeer of het Markermeer. Het Markermeer is ruim maar ondieper en kalmer dan het IJsselmeer; qua karakter ligt het daarmee dichter bij beschut dan open water.
Voor natuur en avontuur is de Waddenzee het meest uitgesproken gebied; de Kop van Overijssel en de Veluwerandmeren bieden een rustiger natuurvariant en vanaf het Markermeer bereikt u de aangelegde eilandengroep Marker Wadden.
De Waddenzee is UNESCO-werelderfgoed en een getijdengebied, waar droogvallen kan: het schip komt bij laagwater op de drooggevallen bodem te liggen. Dat is het meest avontuurlijke wat de gebieden te bieden hebben. Wie natuur zoekt zonder open zee, kan terecht in de Kop van Overijssel, met natuurgebieden als de Weerribben, het Ketelmeer en het Zwarte Meer en onbewoonde eilandjes om bij te ankeren, of op de Veluwerandmeren, die vogelrijk zijn en waar het 's avonds stil en donker wordt. De Marker Wadden, bereikbaar vanaf het Markermeer, zijn een aangelegde archipel waar veel vogels op afkomen.
De meeste historische havensteden liggen aan het IJsselmeer en het Markermeer; de Kop van Overijssel voegt Hanzesteden toe, terwijl de Friese meren en de Veluwerandmeren vooral kleinere stadjes en dorpen bieden.
Aan het IJsselmeer liggen oude Zuiderzeesteden als Enkhuizen, Hoorn en Medemblik, met een rijke handels- en visserijgeschiedenis. Het Markermeer heeft Volendam, Marken en Monnickendam, bekend om hun karakter. In de Kop van Overijssel vaart u langs Hanzestad Kampen, het oude havenstadje Blokzijl en het waterdorp Giethoorn. Aan de Veluwerandmeren liggen de vestingstad Elburg en Harderwijk. De Waddenzee draait meer om natuur dan om stedenbezoek.
Het IJsselmeer is het gebied voor groepen die ruimte willen om te zeilen met historische havenstadjes binnen bereik. Het is met ongeveer 1100 vierkante kilometer het grootste meer van Nederland, ontstaan in 1932 na de aanleg van de Afsluitdijk, sinds 1937 zoetwater, met een diepste punt van negen meter.
De ruimte om te zeilen gaat hier samen met aanleghavens die elk hun eigen verhaal hebben: Enkhuizen, Medemblik, Hoorn, Urk, Stavoren en Hindeloopen. Veel groepen verdelen hun dag dan ook vanzelf tussen varen en een stad bezoeken. Dat maakt het gebied geschikt voor uiteenlopende groepen, van een dagtocht tot een week onderweg.
Meer over dit gebied: het IJsselmeer.
Het Markermeer is een praktische keuze voor kortere tochten en dagtochten, met vertrekhavens aan de west- en oostoever die voor een groot deel van Nederland goed bereikbaar zijn. Het meer is ongeveer 700 vierkante kilometer groot, met dieptes tussen de twee en vier meter en kreeg zijn naam in 1976, na de aanleg van de Houtribdijk die het van het IJsselmeer scheidt.
Het is kleinschaliger en rustiger, met Volendam, Marken, Monnickendam, het eiland Pampus en de Marker Wadden binnen bereik. Weinig reistijd vooraf, snel op het water en toch genoeg onderweg: dat maakt het een goede plek voor een eerste kennismaking met varen.
Voor zeilers zelf zijn de verschillen tussen beide meren in de praktijk klein; allebei lenen ze zich voor korte en lange afstanden. Wilt u die vergelijking uitgediept zien, lees dan het verschil tussen het IJsselmeer en het Markermeer.
Meer over dit gebied: het Markermeer.
Wie de tijd heeft om meerdaags te varen en de natuur voorop stelt, komt op de Waddenzee terecht. Het is UNESCO-werelderfgoed en een getijdengebied, waar het water zich twee keer per dag terugtrekt.
Dat getij maakt droogvallen mogelijk. Bij laagwater zakt het schip op de drooggevallen bodem en kunt u over het wad lopen. Veel groepen vallen op dat moment vanzelf stil; er valt weinig te doen behalve kijken. Het wachten op het tij, dat zich nu eenmaal niet laat haasten, heeft een eigen rust die u op de binnenwateren niet zo snel tegenkomt.
De Waddenzee is avontuurlijker dan de binnenwateren en spreekt groepen aan die iets willen meemaken dat ze nergens anders vinden. Voor een eerste, rustige kennismaking met zeilen ligt het gebied minder voor de hand.
Meer over dit gebied: de Waddenzee.
De Friese meren zijn beschut binnenwater, geschikt voor groepen die liever niet het open water op gaan en voor wie voor het eerst zeilt. Dorpjes liggen er dicht bij elkaar, de afstanden zijn kort en het water blijft overzichtelijk. De vaarwateren zijn smaller dan op de grote meren en er zijn sluizen; groepen varen hier met kleinere schepen.
Juist die beschutting maakt het verschil voor wie nog nooit aan boord stond: er is weinig dat overweldigt en de groep heeft tijd om te wennen. Het gebied is daarmee een rustige plek om het varen onder de knie te krijgen, zonder dat de omgeving veel van u vraagt.
Meer over dit gebied: de Friese meren.
De Kop van Overijssel is een kleinschalig vaargebied in het noordwesten van Overijssel, met natuur, onbewoonde eilandjes en oude stadjes binnen korte afstand. Het ligt rond de IJsseldelta, met oude sluizen, smallere vaarwateren, weilanden en veel vogels; groepen varen hier met kleinere schepen.
De natuur is hier de hoofdrol: het moerasgebied de Weerribben, het Ketelmeer met het eiland IJsseloog en het Zwarte Meer met zijn vogeleiland. U kunt ankeren bij onbewoonde eilandjes, en 's avonds wordt het stil en donker, met een goed zichtbare sterrenhemel. Aan de stadjeskant vaart u langs Hanzestad Kampen, het oude havenstadje Blokzijl, Vollenhove, Zwartsluis en Giethoorn, dat op fietsafstand ligt.
Het gebied past bij groepen die luwte en natuur zoeken op een meerdaagse zwerftocht, en is geliefd bij jongerengroepen die willen ankeren, zwemmen en een kampvuur op een onbewoond eiland maken.
Meer over dit gebied: de Kop van Overijssel.
De Veluwerandmeren vormen een afwisselend, beschut vaargebied van vier aaneengeschakelde meren, geschikt voor wie natuur en variatie zoekt op rustig water. De vier meren zijn het Vossemeer, het Reevemeer, het Drontermeer en het Veluwemeer.
U vaart hier van meer naar meer, door sluizen en langs bruggen, met onderweg de ruimte om te ankeren, te zwemmen, te kanoën of te vissen. Door de smallere vaarwateren varen groepen hier met kleinere schepen. De meren zijn vogelrijk en 's avonds donker en stil. Aan de wal liggen de vestingstad Elburg en Harderwijk. Het gebied is goed te combineren met de IJsseldelta, met Kampen of met een doortocht naar de Kop van Overijssel.
De Veluwerandmeren passen bij groepen die afwisseling willen zonder het open water op te gaan en bij wie in deze regio dicht bij huis wil opstappen.
Meer over dit gebied: de Veluwerandmeren.
In de praktijk spelen bij elk type groep andere dingen mee: bij een zakelijke groep vaak de reistijd, bij scholen en jongerengroepen wat er onderweg te beleven en te leren valt en bij families en vrienden de afwisseling.
Voor een zakelijke groep met maar een dag of een dagdeel weegt de reistijd naar de haven zwaar. Vanuit de Randstad en de Flevopolder liggen het Markermeer en het IJsselmeer dan het handigst; zit u verder weg, dan is er met zestien op- en afstaphavens vrijwel altijd een vertrekplek in de buurt. Voor de invulling van zo'n dag wijst de pagina over het bedrijfsuitje u verder.
Voor scholen en jongerengroepen draait het om wat er onderweg gebeurt. De Waddenzee biedt natuur en getij van dichtbij, het IJsselmeer met zijn havensteden de geschiedenis en de Kop van Overijssel een zwerftocht met onbewoonde eilandjes om te ankeren en te zwemmen. Wat een groepsreis voor scholen inhoudt, leest u op de pagina over de schoolreis.
Families en vrienden zoeken onderweg meestal afwisseling: een stuk zeilen, ergens zwemmen, een haven aandoen. Het IJsselmeer en het Markermeer combineren dat het soepelst. Wilt u vooral rust, dan liggen de Friese meren of de Veluwerandmeren meer voor de hand; is het de groep om avontuur te doen, dan de Waddenzee of de Kop van Overijssel.
Het type groep geeft een richting, geen regel; uiteindelijk telt vooral wat u die dag of dagen samen wilt.
Het IJsselmeer biedt open water en historische havens en past bij vrijwel elke groep. Het Markermeer is de praktische keuze voor kortere tochten en dagtochten dicht bij Amsterdam. De Waddenzee draait om natuur, getij en droogvallen en vraagt meerdere dagen. De Friese meren bieden beschut water, rust en een goede plek voor een eerste zeiltocht. De Kop van Overijssel is een natuurrijk binnenwater met onbewoonde eilandjes en Hanzestadjes, fijn voor een rustige zwerftocht. De Veluwerandmeren zijn vier afwisselende, beschutte meren voor wie variatie zoekt dicht bij huis.
Wilt u na uw keuze de diepte in, dan vindt u op de losse vaargebiedpagina's per gebied de havens, de natuur en de mogelijkheden.